De reis van jouw kilowattuur
Tussen het moment dat jij een lamp aansteekt en het moment dat de energie wordt aangekocht, draait een hele markt. Met deadlines, voorspellingen en een afrekening achteraf. Hier is hoe het werkt — en wat jij ermee kan.
De meeste mensen denken aan elektriciteit als iets dat er gewoon is. Je drukt op een knop, het licht gaat aan, en op het einde van de maand komt er een factuur. Wat daar tussen ligt — een hele economische machine die elke dag opnieuw draait — blijft meestal buiten beeld.
Bij Dots energy zijn we daar anders mee bezig. Want wie begrijpt hoe het systeem werkt, kan er ook bewuster gebruik van maken en er voordeel mee doen. En in een tijd waarin energieprijzen volatieler worden dan ooit, is dat geen luxe meer maar gewoon slim.
Laten we dus eens kijken wat er écht gebeurt op een gewone dag.
Eerst dit: jouw dag ziet er voorspelbaar uit
Niemand vindt het leuk om "voorspelbaar" genoemd te worden, maar in energiezaken is het een compliment. De meeste gezinnen volgen een opvallend regelmatig patroon, en dat patroon is voor ons belangrijk.
Een typische dag ziet er zo uit:
- Ochtendpiek (7u – 9u): opstaan, douchen, ontbijt klaarmaken, koffie zetten. Het verbruik schiet kortstondig omhoog.
- Dalmoment overdag (9u – 16u): iedereen weg naar werk of school. Alleen de koelkast, eventueel een warmtepomp en wat standby-verbruik blijven over.
- Avondpiek (17u – 21u): mensen komen thuis. Koken, vaatwas, was, douche, televisie, elektrische wagen laden. Hier zit het hoogste verbruik van de dag.
- Nachtdip (22u – 6u): iedereen slaapt. Alleen het strikte minimum draait nog door. Wel kan de elektrische wagen 's nachts laden — dat geeft op die uren een tweede, vlakkere "blokpiek" die we vooraf perfect kunnen inplannen, omdat het een voorspelbaar verbruik is op een voorspelbaar moment.
Tegelijk speelt er nog iets anders: jouw zonneproductie. Die volgt (op een normale dag) een mooie boog die rond 8u-9u op gang komt, een piek bereikt rond het middaguur, en richting 19u-20u uitsterft. In de zomer langer, in de winter korter, maar altijd in dezelfde vorm.
En dan is er nog een derde laag: jouw batterij. Al onze Smart-E-Grid klanten hebben er één, en die batterij is geen passieve doos. Ze schuift voortdurend energie heen en weer tussen het moment van produceren en het moment van verbruiken. 's Ochtends levert ze bij om de eerste piek op te vangen. Tussen de middag laadt ze op met je eigen zon. 's Avonds levert ze opnieuw, exact wanneer het verbruik in huis op zijn hoogst is.
Wanneer je alle drie de curves over elkaar legt, zie je meteen de kern van waar wij dagelijks mee bezig zijn:
Die batterij is meer dan een opslagdoos. Ze is een flexibele buffer. We kunnen haar net iets vroeger of later laten laden, een uurtje wachten met ontladen, of net extra leegtrekken om plaats te maken voor de zonnepiek. Telkens kleine duwtjes, telkens met één doel: jouw eigen geproduceerde energie zo veel mogelijk in huis houden, en wat we wél van het net halen aankopen op de juiste momenten.
Die flexibiliteit is precies wat ons toelaat om met beide markten — day-ahead én onbalans — te werken. Zonder buffer zou alles wat je verbruikt, exact op dat moment moeten worden aangekocht. Met buffer hebben we flexibiliteit. En in die flexibiliteit zit de waarde.
Wat wij dagelijks doen — en wanneer
Met dat patroon in ons achterhoofd gaan we elke dag aan de slag. En anders dan andere spelers of leveranciers, kijken wij niet naar het gemiddelde van een grote groep klanten. We kijken naar jou. Dat noemen we single-point data: voor elke individuele aansluiting volgen we de werkelijke verbruiks- en productiepatronen, dag na dag.
Daardoor weten we, voordat een dag begint, hoe jouw dag er waarschijnlijk uit zal zien. Niet exact, want jij bent geen robot — maar met genoeg precisie om er energie voor te kopen.
Hoe loopt zo'n dag bij ons? In vier stappen.
Wij voorspellen
Op basis van jouw historische profiel maken we per kwartier een inschatting voor morgen.
Wij nomineren
We geven onze prognose door aan de markt — vóór we de prijzen kennen.
Prijzen vallen
De marktprijzen voor élk kwartier van morgen worden gepubliceerd op de day-ahead markt.
Realiteit telt
Wat afwijkt van de energie die voor jou werd gekocht of verkocht, wordt afgerekend via de onbalansmarkt.
Stap 1 & 2: nomineren en aankopen — vóór de prijzen er zijn
Elke dag voor 11u moeten wij — net als alle andere energieleveranciers in België — bij de marktbeheerder doorgeven hoeveel energie we morgen denken nodig te hebben. Per kwartier. Wij berekenen dat per individuele klant.
Voor elke aansluiting maken we een prognose: hoeveel ga je verbruiken om 7u? Om 13u? Om 19u? Hoeveel ga je opwekken? Welk netto resultaat verwachten we per kwartier? Al die individuele profielen rollen op tot één grote prognose die we doorgeven. We plaatsen met andere woorden een bestelling.
We doen die nominatie vóór we de prijzen voor morgen kennen. Die worden namelijk pas rond 14u gepubliceerd (op basis van alle prognoses). We kopen of verkopen dus eigenlijk blind.
Waarom dat zo werkt? Omdat de markt vraag en aanbod moet kunnen matchen. Producenten moeten weten hoeveel er morgen verbruikt gaat worden, anders kunnen ze hun centrales of windmolens niet plannen. De prijs is daar het resultaat van: hij ontstaat door alle vraag- en aanbodgegevens samen door de markt te halen.
Stap 4: de afrekening — wat er écht gebeurt
De volgende dag — de dag waarop je morgenochtend wakker wordt — vindt het echte werk plaats. Jij verbruikt, jij produceert. En tussen wat we genomineerd hadden en wat er werkelijk over de teller gaat, ontstaat een verschil. Soms heel klein, soms groter.
Dat verschil noemen we onbalans. En deze overschotten of tekorten worden afgerekend op een aparte markt: de onbalansmarkt.
De day-ahead markt is wat we plánden. De onbalansmarkt is wat er bíjkomt of overblíjft.
Nomineerden we te weinig en verbruik je meer? Dan moeten we het verschil bijkopen tegen de onbalansprijs van dat moment. Nomineerden we te veel en verbruik je minder? Dan verkopen we het overschot terug — opnieuw tegen de prijs op dat moment.
De prijzen op die onbalansmarkt zijn near realtime: ze vormen zich gedurende het kwartier en worden ongeveer 2 minuten na afloop door netbeheerder Elia gepubliceerd (eerst nog als non-validated prijs). Sinds enkele jaren werkt België met een symmetrische onbalansprijs: dezelfde prijs geldt zowel voor wie te veel afnam als voor wie te weinig afnam, alleen draait de richting van de betaling om. Wie afwijkt in de "juiste" richting — bijvoorbeeld wat minder afnemen op een moment dat het hele Belgische net krap zit — wordt vergoed. Wie afwijkt in de "verkeerde" richting moet bijbetalen.
Waarom day-ahead en onbalans soms in tegengestelde richting lopen
Hier wordt het écht interessant. De day-ahead markt is zichtbaar: prijzen worden gepubliceerd, media bericht erover, klanten checken hun apps. De onbalansmarkt is onzichtbaar: ze leeft near realtime, in minuten, achter de schermen — maar is evenzeer relevant.
En precies omdat day-ahead zichtbaar is, ontstaat er een paradox. Wanneer iedereen op een zonnige zondag dezelfde negatieve day-ahead prijzen ziet, gaat iedereen tegelijk hetzelfde doen: omvormers terugschroeven, EV's plots beginnen laden, batterijen vol trekken. Resultaat: het verwachte overschot keert om naar een onverwacht tekort op het net. De onbalansprijs reageert direct en kan tegelijk fors positief worden. Dat is geen toeval — dat is het systeem dat zichzelf rechttrekt.
Daar komt nog iets bij: de onbalansprijs is niet alleen onzichtbaar, ze is ook zeer beweeglijk. We zien steeds vaker dat de prijs binnen één enkel kwartier omslaat van positief naar negatief — of omgekeerd. Het ene moment heeft het net een tekort en wordt afname duur (de zogenaamde MIP, Marginal Incremental Price), het volgende moment is er een overschot en wordt afname net vergoed (de MDP, Marginal Decremental Price). Voor jou als klant is dat onmogelijk te volgen — voor onze sturing is het dagelijkse kost.
Stel: het is een zonnige zondag, de day-ahead prijs voor 14u-15u is −10 cent per kWh. Wij hadden voor jou genomineerd dat je tijdens dat uur weinig zou injecteren — wat normaal is op zo'n moment. De media kopt: "stop met injecteren". Maar omdat duizenden installaties tegelijk reageren en hun productie inderdaad terugschroeven, ontstaat er onverwacht een tekort op het net. De onbalansprijs schiet naar +40 cent per kWh.
Door op dat moment net wél nog wat extra te injecteren — bovenop wat genomineerd was — creëer je positieve onbalans precies wanneer het net erom vraagt. Op die niet-genomineerde extra kWh's krijg je de onbalansprijs van +40 cent.
De totale energiekost voor jou bestaat dus uit twee lagen: de geplande aankoop op de day-ahead markt + de afrekening op de onbalansmarkt. Die tweede laag is geen probleem — wel een opportuniteit die wij voor jou benutten. Hoe beter onze nominatie klopt en hoe stabieler jouw gedrag, hoe meer kansen we kunnen grijpen in die tweede laag.
Drie hefbomen die het verschil maken
Nomineren en aankopen is één ding. Maar de dag zelf moeten we ook kunnen reageren op wat er gebeurt: wanneer jouw verbruik plots afwijkt, wanneer de zon meer of minder geeft dan verwacht, wanneer de onbalansmarkt een koop- of verkoopkans toont. Dat lukt alleen als drie elementen op hun plaats zitten: twee fysieke die ons ruimte geven, en één digitale die alles aanstuurt.
Een goed gedimensioneerde batterij
Een ruime batterij geeft ons flexibiliteit. We kunnen ze net iets vroeger laten laden, even wachten met ontladen, of bewust ruimte vrijhouden om straks goedkope stroom van het net te halen.
Hoe groter die buffer, hoe meer manieren we hebben om jouw werkelijke verbruik én opwekking te matchen met de markten. En die flexibiliteit is waar het vandaag om draait — een term die je in de energiesector steeds vaker hoort. Het is de echte waarde van een goed gedimensioneerde batterij.
Een curtailbare omvormer
Op momenten dat de markt injectie afstraft — bijvoorbeeld bij negatieve injectieprijzen op de onbalansmarkt — kunnen wij de omvormer slim bijsturen.
Dat beschermt jou tegen momenten waarop injecteren jou geld zou kosten. Jouw batterij kan immers niet altijd alle zonneproductie opslaan. Het is een cruciale bescherming die niemand met zonnepanelen vandaag nog wil missen — en die alleen werkt als de hardware er klaar voor is. Daarom is een stuurbare omvormer in combinatie met MoMa een echte aanrader.
Single-point sturing (digitale hefboom)
Naast de fysieke ruimte is er nog een derde laag: de slimme MoMa-sturing die alles in goede banen leidt.
MoMa kijkt niet naar het gemiddelde van een grote groep klanten. Ze stuurt op basis van jouw unieke profiel — jouw verbruik, jouw batterij, jouw situatie. Elke beslissing — laden, ontladen, bijsturen — vertrekt vanuit data van jouw aansluiting. MoMa, een goed gedimensioneerde batterij en een curtailbare omvormer: dat is de gouden combinatie.
En hier kom jij in beeld
Tot nu toe hebben we vooral gepraat over wat er achter de schermen gebeurt. Maar het verhaal heeft ook een andere kant: jouw gedrag heeft directe impact op hoe goed het systeem werkt — en daardoor ook op wat het kan opleveren.
Onze nominatie op de day-ahead markt is in essentie risicobeheer: we kopen vooraf wat we verwachten nodig te hebben, om te vermijden dat we later op het moment zelf zonder flexibiliteit zitten. Hoe regelmatiger jouw verbruikspatroon, hoe nauwkeuriger we kunnen inschatten — en hoe meer flexibiliteit er overblijft.
En precies in die flexibiliteit zit de waarde. Wat we niet hard hoeven vast te leggen op day-ahead, blijft beschikbaar als flexibiliteit op de onbalansmarkt — waar de echte opportuniteiten zich near realtime aandienen. Voorspelbaar gedrag aan jouw kant verschuift het zwaartepunt richting die tweede markt, daar waar er actief waarde gecreëerd wordt.
Op de day-ahead markt kopen we vooraf wat zeker nodig is. Op de onbalansmarkt halen we extra waarde uit het verschil. Hoe voorspelbaarder jouw gedrag, hoe meer ruimte we hebben om die extra waarde voor jou te benutten.
Concreet: wat kan jij doen?
Geen zorgen — niemand vraagt je om elke dag op exact hetzelfde uur te eten. Maar er zijn wel een paar zaken die echt een verschil maken:
Plan grote verbruikers in
EV-lader, warmtepomp, zwembadpomp — als die op vaste momenten draaien, zijn ze voorspelbaar. Het zijn precies de grote vermogens die de meeste impact hebben op het systeem. Eén van de troeven van de Smart-E-Grid app is de weekly planning: hoe vollediger jouw planning, hoe scherper wij jouw verbruik zien aankomen — en hoe beter we voor jou kunnen aankopen op de markten.
Verschuif waar mogelijk naar de zonne-uren
Tussen 11u en 16u produceer je zelf. Een EV die dan laadt, kost je vaak letterlijk niets.
Vermijd "iedereen tegelijk"-momenten
Als heel Vlaanderen om 19u kookt en zware toestellen aanzet, is de prijs op zijn hoogst. Even versnellen of vertragen kan al helpen.
Vertrouw op de Smart-E-Grid sturing
Onze MoMa-sturing kent jouw profiel, kent de markten, en houdt zich automatisch aan het regelmatige patroon dat het systeem nodig heeft. Daar hoef jij niets voor te doen.
Gebruik ze. Een ingevulde weekplanning van je EV-laden is voor ons goud waard: hoe scherper wij jouw verbruik zien aankomen, hoe beter we op de markten voor jou kunnen aankopen.
En vergeet de vakantiefunctie niet — een paar dagen weg van huis verandert je verbruikspatroon volledig. Door dat in de app aan te geven, weten wij dat we onze prognoses moeten aanpassen, en blijft het systeem ook tijdens je afwezigheid optimaal voor je werken.
Cruciaal — en het is het krachtigste hefboom dat jij zelf in handen hebt om het maximale uit je systeem te halen.
🗓️ Coming soon — deze functie zit in de release van begin mei. Even geduld nog, en dan kan je meteen aan de slag.
We zien het te vaak: een klant opent zijn app of hoort in het nieuws over negatieve prijzen, en zet manueel grote verbruikers aan om "snel een opportuniteit te grijpen". Goedbedoeld, maar bijna altijd averechts. Reden: je kijkt naar de verkeerde markt. Wat de media toont — de day-ahead — is maar één laag. Op datzelfde moment kan de onzichtbare onbalansmarkt het tegenovergestelde signaal geven, en is de "opportuniteit" eigenlijk een valstrik. Bovendien was er voor dat moment geen of weinig verbruik gepland in jouw profiel, dus de energie was niet aangekocht. Het systeem moet dan alles doen om jouw onverwachte afname recht te trekken — en uitgerekend daar kan het duur uitvallen. De winst die je dacht te boeken op de zichtbare markt, betaal je terug op de onzichtbare. Laat de sturing haar werk doen, want zij ziet beide tegelijk.
Geen van deze acties hoeft je leven om te gooien. Het zijn kleine verschuivingen die samen een groot verschil maken — voor jouw factuur, voor de markt, en voor de transitie naar een net dat draait op meer hernieuwbare en dus minder voorspelbare energie.
Een markt die werkt voor jou — als je weet hoe
De energiemarkt is geen black box. Elke dag opnieuw spelen er drie momenten een rol: onze nominatie vóór 11u, de prijszetting rond 14u, en de afrekening de dag erna op de onbalansmarkt. In elk van die momenten zit waarde verstopt — voor wie het systeem begrijpt en zich er enigszins op afstemt.
Met een Smart-E-Grid systeem en Dots energy als leverancier zit je goed: jouw installatie is klaar voor wat komt — meer hernieuwbaar, meer schommelingen, meer dynamiek. Maar het blijft goed om te weten waarom jouw gedrag — een ingevulde planning, voorspelbare grote verbruikers — het verschil maakt tussen "het werkt" en "het werkt op zijn best".
En vooral: onthoud dat wat een verlies lijkt op de zichtbare markt, vaak een winst is op de onzichtbare. Trust the system. Jij hebt een slim, future proof systeem. Wij hebben de experten die er dag in dag uit voor zorgen dat het maximale eruit gehaald wordt.
Naast de energiemarkten waarover we het hier hadden, bestaan er ook noodmarkten die ervoor zorgen dat het Belgische net continu in balans blijft. Smart-E-Grid ondersteunt het net ook via die weg — en jouw systeem doet daar onzichtbaar aan mee. In een volgende blog gaan we hier dieper op in.
De reis van jouw kilowattuur
Tussen het moment dat jij een lamp aansteekt en het moment dat de energie wordt aangekocht, draait een hele markt. Met deadlines, voorspellingen en een afrekening achteraf. Hier is hoe het werkt — en wat jij ermee kan.
De meeste mensen denken aan elektriciteit als iets dat er gewoon is. Je drukt op een knop, het licht gaat aan, en op het einde van de maand komt er een factuur. Wat daar tussen ligt — een hele economische machine die elke dag opnieuw draait — blijft meestal buiten beeld.
Bij Dots energy zijn we daar anders mee bezig. Want wie begrijpt hoe het systeem werkt, kan er ook bewuster gebruik van maken en er voordeel mee doen. En in een tijd waarin energieprijzen volatieler worden dan ooit, is dat geen luxe meer maar gewoon slim.
Laten we dus eens kijken wat er écht gebeurt op een gewone dag.
Eerst dit: jouw dag ziet er voorspelbaar uit
Niemand vindt het leuk om "voorspelbaar" genoemd te worden, maar in energiezaken is het een compliment. De meeste gezinnen volgen een opvallend regelmatig patroon, en dat patroon is voor ons belangrijk.
Een typische dag ziet er zo uit:
- Ochtendpiek (7u – 9u): opstaan, douchen, ontbijt klaarmaken, koffie zetten. Het verbruik schiet kortstondig omhoog.
- Dalmoment overdag (9u – 16u): iedereen weg naar werk of school. Alleen de koelkast, eventueel een warmtepomp en wat standby-verbruik blijven over.
- Avondpiek (17u – 21u): mensen komen thuis. Koken, vaatwas, was, douche, televisie, elektrische wagen laden. Hier zit het hoogste verbruik van de dag.
- Nachtdip (22u – 6u): iedereen slaapt. Alleen het strikte minimum draait nog door. Wel kan de elektrische wagen 's nachts laden — dat geeft op die uren een tweede, vlakkere "blokpiek" die we vooraf perfect kunnen inplannen, omdat het een voorspelbaar verbruik is op een voorspelbaar moment.
Tegelijk speelt er nog iets anders: jouw zonneproductie. Die volgt (op een normale dag) een mooie boog die rond 8u-9u op gang komt, een piek bereikt rond het middaguur, en richting 19u-20u uitsterft. In de zomer langer, in de winter korter, maar altijd in dezelfde vorm.
En dan is er nog een derde laag: jouw batterij. Al onze Smart-E-Grid klanten hebben er één, en die batterij is geen passieve doos. Ze schuift voortdurend energie heen en weer tussen het moment van produceren en het moment van verbruiken. 's Ochtends levert ze bij om de eerste piek op te vangen. Tussen de middag laadt ze op met je eigen zon. 's Avonds levert ze opnieuw, exact wanneer het verbruik in huis op zijn hoogst is.
Wanneer je alle drie de curves over elkaar legt, zie je meteen de kern van waar wij dagelijks mee bezig zijn:
Die batterij is meer dan een opslagdoos. Ze is een flexibele buffer. We kunnen haar net iets vroeger of later laten laden, een uurtje wachten met ontladen, of net extra leegtrekken om plaats te maken voor de zonnepiek. Telkens kleine duwtjes, telkens met één doel: jouw eigen geproduceerde energie zo veel mogelijk in huis houden, en wat we wél van het net halen aankopen op de juiste momenten.
Die flexibiliteit is precies wat ons toelaat om met beide markten — day-ahead én onbalans — te werken. Zonder buffer zou alles wat je verbruikt, exact op dat moment moeten worden aangekocht. Met buffer hebben we flexibiliteit. En in die flexibiliteit zit de waarde.
Wat wij dagelijks doen — en wanneer
Met dat patroon in ons achterhoofd gaan we elke dag aan de slag. En anders dan andere spelers of leveranciers, kijken wij niet naar het gemiddelde van een grote groep klanten. We kijken naar jou. Dat noemen we single-point data: voor elke individuele aansluiting volgen we de werkelijke verbruiks- en productiepatronen, dag na dag.
Daardoor weten we, voordat een dag begint, hoe jouw dag er waarschijnlijk uit zal zien. Niet exact, want jij bent geen robot — maar met genoeg precisie om er energie voor te kopen.
Hoe loopt zo'n dag bij ons? In vier stappen.
Wij voorspellen
Op basis van jouw historische profiel maken we per kwartier een inschatting voor morgen.
Wij nomineren
We geven onze prognose door aan de markt — vóór we de prijzen kennen.
Prijzen vallen
De marktprijzen voor élk kwartier van morgen worden gepubliceerd op de day-ahead markt.
Realiteit telt
Wat afwijkt van de energie die voor jou werd gekocht of verkocht, wordt afgerekend via de onbalansmarkt.
Stap 1 & 2: nomineren en aankopen — vóór de prijzen er zijn
Elke dag voor 11u moeten wij — net als alle andere energieleveranciers in België — bij de marktbeheerder doorgeven hoeveel energie we morgen denken nodig te hebben. Per kwartier. Wij berekenen dat per individuele klant.
Voor elke aansluiting maken we een prognose: hoeveel ga je verbruiken om 7u? Om 13u? Om 19u? Hoeveel ga je opwekken? Welk netto resultaat verwachten we per kwartier? Al die individuele profielen rollen op tot één grote prognose die we doorgeven. We plaatsen met andere woorden een bestelling.
We doen die nominatie vóór we de prijzen voor morgen kennen. Die worden namelijk pas rond 14u gepubliceerd (op basis van alle prognoses). We kopen of verkopen dus eigenlijk blind.
Waarom dat zo werkt? Omdat de markt vraag en aanbod moet kunnen matchen. Producenten moeten weten hoeveel er morgen verbruikt gaat worden, anders kunnen ze hun centrales of windmolens niet plannen. De prijs is daar het resultaat van: hij ontstaat door alle vraag- en aanbodgegevens samen door de markt te halen.
Stap 4: de afrekening — wat er écht gebeurt
De volgende dag — de dag waarop je morgenochtend wakker wordt — vindt het echte werk plaats. Jij verbruikt, jij produceert. En tussen wat we genomineerd hadden en wat er werkelijk over de teller gaat, ontstaat een verschil. Soms heel klein, soms groter.
Dat verschil noemen we onbalans. En deze overschotten of tekorten worden afgerekend op een aparte markt: de onbalansmarkt.
De day-ahead markt is wat we plánden. De onbalansmarkt is wat er bíjkomt of overblíjft.
Nomineerden we te weinig en verbruik je meer? Dan moeten we het verschil bijkopen tegen de onbalansprijs van dat moment. Nomineerden we te veel en verbruik je minder? Dan verkopen we het overschot terug — opnieuw tegen de prijs op dat moment.
De prijzen op die onbalansmarkt zijn near realtime: ze vormen zich gedurende het kwartier en worden ongeveer 2 minuten na afloop door netbeheerder Elia gepubliceerd (eerst nog als non-validated prijs). Sinds enkele jaren werkt België met een symmetrische onbalansprijs: dezelfde prijs geldt zowel voor wie te veel afnam als voor wie te weinig afnam, alleen draait de richting van de betaling om. Wie afwijkt in de "juiste" richting — bijvoorbeeld wat minder afnemen op een moment dat het hele Belgische net krap zit — wordt vergoed. Wie afwijkt in de "verkeerde" richting moet bijbetalen.
Waarom day-ahead en onbalans soms in tegengestelde richting lopen
Hier wordt het écht interessant. De day-ahead markt is zichtbaar: prijzen worden gepubliceerd, media bericht erover, klanten checken hun apps. De onbalansmarkt is onzichtbaar: ze leeft near realtime, in minuten, achter de schermen — maar is evenzeer relevant.
En precies omdat day-ahead zichtbaar is, ontstaat er een paradox. Wanneer iedereen op een zonnige zondag dezelfde negatieve day-ahead prijzen ziet, gaat iedereen tegelijk hetzelfde doen: omvormers terugschroeven, EV's plots beginnen laden, batterijen vol trekken. Resultaat: het verwachte overschot keert om naar een onverwacht tekort op het net. De onbalansprijs reageert direct en kan tegelijk fors positief worden. Dat is geen toeval — dat is het systeem dat zichzelf rechttrekt.
Daar komt nog iets bij: de onbalansprijs is niet alleen onzichtbaar, ze is ook zeer beweeglijk. We zien steeds vaker dat de prijs binnen één enkel kwartier omslaat van positief naar negatief — of omgekeerd. Het ene moment heeft het net een tekort en wordt afname duur (de zogenaamde MIP, Marginal Incremental Price), het volgende moment is er een overschot en wordt afname net vergoed (de MDP, Marginal Decremental Price). Voor jou als klant is dat onmogelijk te volgen — voor onze sturing is het dagelijkse kost.
Stel: het is een zonnige zondag, de day-ahead prijs voor 14u-15u is −10 cent per kWh. Wij hadden voor jou genomineerd dat je tijdens dat uur weinig zou injecteren — wat normaal is op zo'n moment. De media kopt: "stop met injecteren". Maar omdat duizenden installaties tegelijk reageren en hun productie inderdaad terugschroeven, ontstaat er onverwacht een tekort op het net. De onbalansprijs schiet naar +40 cent per kWh.
Door op dat moment net wél nog wat extra te injecteren — bovenop wat genomineerd was — creëer je positieve onbalans precies wanneer het net erom vraagt. Op die niet-genomineerde extra kWh's krijg je de onbalansprijs van +40 cent.
De totale energiekost voor jou bestaat dus uit twee lagen: de geplande aankoop op de day-ahead markt + de afrekening op de onbalansmarkt. Die tweede laag is geen probleem — wel een opportuniteit die wij voor jou benutten. Hoe beter onze nominatie klopt en hoe stabieler jouw gedrag, hoe meer kansen we kunnen grijpen in die tweede laag.
Drie hefbomen die het verschil maken
Nomineren en aankopen is één ding. Maar de dag zelf moeten we ook kunnen reageren op wat er gebeurt: wanneer jouw verbruik plots afwijkt, wanneer de zon meer of minder geeft dan verwacht, wanneer de onbalansmarkt een koop- of verkoopkans toont. Dat lukt alleen als drie elementen op hun plaats zitten: twee fysieke die ons ruimte geven, en één digitale die alles aanstuurt.
Een goed gedimensioneerde batterij
Een ruime batterij geeft ons flexibiliteit. We kunnen ze net iets vroeger laten laden, even wachten met ontladen, of bewust ruimte vrijhouden om straks goedkope stroom van het net te halen.
Hoe groter die buffer, hoe meer manieren we hebben om jouw werkelijke verbruik én opwekking te matchen met de markten. En die flexibiliteit is waar het vandaag om draait — een term die je in de energiesector steeds vaker hoort. Het is de echte waarde van een goed gedimensioneerde batterij.
Een curtailbare omvormer
Op momenten dat de markt injectie afstraft — bijvoorbeeld bij negatieve injectieprijzen op de onbalansmarkt — kunnen wij de omvormer slim bijsturen.
Dat beschermt jou tegen momenten waarop injecteren jou geld zou kosten. Jouw batterij kan immers niet altijd alle zonneproductie opslaan. Het is een cruciale bescherming die niemand met zonnepanelen vandaag nog wil missen — en die alleen werkt als de hardware er klaar voor is. Daarom is een stuurbare omvormer in combinatie met MoMa een echte aanrader.
Single-point sturing (digitale hefboom)
Naast de fysieke ruimte is er nog een derde laag: de slimme MoMa-sturing die alles in goede banen leidt.
MoMa kijkt niet naar het gemiddelde van een grote groep klanten. Ze stuurt op basis van jouw unieke profiel — jouw verbruik, jouw batterij, jouw situatie. Elke beslissing — laden, ontladen, bijsturen — vertrekt vanuit data van jouw aansluiting. MoMa, een goed gedimensioneerde batterij en een curtailbare omvormer: dat is de gouden combinatie.
En hier kom jij in beeld
Tot nu toe hebben we vooral gepraat over wat er achter de schermen gebeurt. Maar het verhaal heeft ook een andere kant: jouw gedrag heeft directe impact op hoe goed het systeem werkt — en daardoor ook op wat het kan opleveren.
Onze nominatie op de day-ahead markt is in essentie risicobeheer: we kopen vooraf wat we verwachten nodig te hebben, om te vermijden dat we later op het moment zelf zonder flexibiliteit zitten. Hoe regelmatiger jouw verbruikspatroon, hoe nauwkeuriger we kunnen inschatten — en hoe meer flexibiliteit er overblijft.
En precies in die flexibiliteit zit de waarde. Wat we niet hard hoeven vast te leggen op day-ahead, blijft beschikbaar als flexibiliteit op de onbalansmarkt — waar de echte opportuniteiten zich near realtime aandienen. Voorspelbaar gedrag aan jouw kant verschuift het zwaartepunt richting die tweede markt, daar waar er actief waarde gecreëerd wordt.
Op de day-ahead markt kopen we vooraf wat zeker nodig is. Op de onbalansmarkt halen we extra waarde uit het verschil. Hoe voorspelbaarder jouw gedrag, hoe meer ruimte we hebben om die extra waarde voor jou te benutten.
Concreet: wat kan jij doen?
Geen zorgen — niemand vraagt je om elke dag op exact hetzelfde uur te eten. Maar er zijn wel een paar zaken die echt een verschil maken:
Plan grote verbruikers in
EV-lader, warmtepomp, zwembadpomp — als die op vaste momenten draaien, zijn ze voorspelbaar. Het zijn precies de grote vermogens die de meeste impact hebben op het systeem. Eén van de troeven van de Smart-E-Grid app is de weekly planning: hoe vollediger jouw planning, hoe scherper wij jouw verbruik zien aankomen — en hoe beter we voor jou kunnen aankopen op de markten.
Verschuif waar mogelijk naar de zonne-uren
Tussen 11u en 16u produceer je zelf. Een EV die dan laadt, kost je vaak letterlijk niets.
Vermijd "iedereen tegelijk"-momenten
Als heel Vlaanderen om 19u kookt en zware toestellen aanzet, is de prijs op zijn hoogst. Even versnellen of vertragen kan al helpen.
Vertrouw op de Smart-E-Grid sturing
Onze MoMa-sturing kent jouw profiel, kent de markten, en houdt zich automatisch aan het regelmatige patroon dat het systeem nodig heeft. Daar hoef jij niets voor te doen.
Gebruik ze. Een ingevulde weekplanning van je EV-laden is voor ons goud waard: hoe scherper wij jouw verbruik zien aankomen, hoe beter we op de markten voor jou kunnen aankopen.
En vergeet de vakantiefunctie niet — een paar dagen weg van huis verandert je verbruikspatroon volledig. Door dat in de app aan te geven, weten wij dat we onze prognoses moeten aanpassen, en blijft het systeem ook tijdens je afwezigheid optimaal voor je werken.
Cruciaal — en het is het krachtigste hefboom dat jij zelf in handen hebt om het maximale uit je systeem te halen.
🗓️ Coming soon — deze functie zit in de release van begin mei. Even geduld nog, en dan kan je meteen aan de slag.
We zien het te vaak: een klant opent zijn app of hoort in het nieuws over negatieve prijzen, en zet manueel grote verbruikers aan om "snel een opportuniteit te grijpen". Goedbedoeld, maar bijna altijd averechts. Reden: je kijkt naar de verkeerde markt. Wat de media toont — de day-ahead — is maar één laag. Op datzelfde moment kan de onzichtbare onbalansmarkt het tegenovergestelde signaal geven, en is de "opportuniteit" eigenlijk een valstrik. Bovendien was er voor dat moment geen of weinig verbruik gepland in jouw profiel, dus de energie was niet aangekocht. Het systeem moet dan alles doen om jouw onverwachte afname recht te trekken — en uitgerekend daar kan het duur uitvallen. De winst die je dacht te boeken op de zichtbare markt, betaal je terug op de onzichtbare. Laat de sturing haar werk doen, want zij ziet beide tegelijk.
Geen van deze acties hoeft je leven om te gooien. Het zijn kleine verschuivingen die samen een groot verschil maken — voor jouw factuur, voor de markt, en voor de transitie naar een net dat draait op meer hernieuwbare en dus minder voorspelbare energie.
Een markt die werkt voor jou — als je weet hoe
De energiemarkt is geen black box. Elke dag opnieuw spelen er drie momenten een rol: onze nominatie vóór 11u, de prijszetting rond 14u, en de afrekening de dag erna op de onbalansmarkt. In elk van die momenten zit waarde verstopt — voor wie het systeem begrijpt en zich er enigszins op afstemt.
Met een Smart-E-Grid systeem en Dots energy als leverancier zit je goed: jouw installatie is klaar voor wat komt — meer hernieuwbaar, meer schommelingen, meer dynamiek. Maar het blijft goed om te weten waarom jouw gedrag — een ingevulde planning, voorspelbare grote verbruikers — het verschil maakt tussen "het werkt" en "het werkt op zijn best".
En vooral: onthoud dat wat een verlies lijkt op de zichtbare markt, vaak een winst is op de onzichtbare. Trust the system. Jij hebt een slim, future proof systeem. Wij hebben de experten die er dag in dag uit voor zorgen dat het maximale eruit gehaald wordt.
Naast de energiemarkten waarover we het hier hadden, bestaan er ook noodmarkten die ervoor zorgen dat het Belgische net continu in balans blijft. Smart-E-Grid ondersteunt het net ook via die weg — en jouw systeem doet daar onzichtbaar aan mee. In een volgende blog gaan we hier dieper op in.